Валюта курси: Ўз.Р.Марказий банки
USD
АҚШ доллари
EUR
Eвро
RUB
Россия рубли
Sayt test rejimida ishlayapti!!!

Сўнгги янгиликлар






2022 йил дунё миқёсида арзон кўмир истеъмоли рекорд даражага етди
25.12.2022 14:53,  
25

Кўмирни кўп истеъмол қилиш иқлим ўзгаришини тўхтатиш учун углеродли ёқилғидан воз кечишга ваъда берган Европа мамлакатлари учун қийин танловдир. Украинадаги можаро бошланганидан кейин Россиянинг газ етказиб беришни тўхтатгани ва Франция атом станцияларидаги узилишлар талабни кучайтирди.

Халқаро энергетика агентлиги шу ойда хабар қилганидек, Европадаги талаб 2022 йилда кўмир истеъмолининг рекорд даражада ошиши сабабларидан бири бўлган.

"Ҳозирги кунга қадар кўмир глобал энергия тизимида карбонат ангидрид чиқиндиларининг энг катта манбаи бўлиб қолмоқда", деди мутахассис

Ҳарбий можаронинг оқибатлари кўмир истеъмолининг кескин ўсишига олиб келди. Бироқ, қайта тикланадиган энергияга Европа ёндашувидаги хатолар ҳам роль ўйнади.

Сўнгги ўн йил ичида қитъада шамол ва қуёш энергиясига сармоя киритиб, ўнлаб кўмирда ишлайдиган электр станцияларини ёпиб қўйди. Булутли об-ҳаво ёки енгил шамол ва юқори талаб туфайли Европа тоза манбалардан электр энергиясини етказиб бера олмайди.

Айни пайтда коммунал хизматларни қазиб олинадиган ёқилғи электр станцияларини ишга туширишга ундаш учун электр энергияси нархи кўтарилмоқда.

Сўнгги йилларда бу бўшлиқ асосан газ ҳисобига тўлдирилди. Аммо сўнгги пайтларда кўмир етакчи ўринни эгаллади, қисман Германия ва бошқа мамлакатлар электр станцияларини қайта очгани учун ва қисман газ жуда қиммат бўлгани учун коммунал хизматлар учун кўмир ёқиш мантиқийроқ бўлиб қолди.

"Электр энергиясига бўлган талаб ортиб борса, кўмир истеъмоли имкон қадар ошади ва у тизимга газ генераторларига қараганда тезроқ киради", деди кўмирни босқичма-босқич тўхтатишга қаратилган Ember тадқиқот маркази таҳлилчиси Павел Чизҳак.

Совуқ ва шамолсиз об-ҳаво шамол фермаларини тўхтатишга ва электр тармоғига кўпроқ юк туширишга мажбур бўлганлиги сабабли, бу ойда кўмир истеъмоли ошди.

Декабрь ойининг дастлабки икки ҳафтасида Европа Иттифоқи электр энергиясининг 22 фоизини кўмир ва қўнғир кўмир сифатида танилган кўмирдан ишлаб чиқарди, деди Чизҳак. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 17 фоиздан кўпроқ, 2021 йил учун эса ўртача 15 фоизни ташкил этади.

Трансчегаравий етказиб бериш

Ўзаро боғланган Европа бозорида кўмир энергияси ҳам чегаралар орқали ўтказилди.

Буюк Британия баъзан электр энергиясига бўлган эҳтиёжининг ярмидан кўпини шамолдан қондиради. Аммо Миллий тармоқ ESO маълумотларига кўра, 11 декабрда бу кўрсаткич талабнинг ўсиши туфайли 4 фоиздан пастга тушди. Электр тармоғи ташкилоти эртаси куни электр энергияси ишлаб чиқариш керак бўлса, иккита захира кўмир станциясига буюртма берди.

Буюк Британиядаги юқори нархлар мамлакатга қитъадан, жумладан Норвегиядан денгиз ости кабеллари орқали электр энергиясини олиб келганидан кейин National Grid генераторларни тўхтатди. Баъзилари Бельгия, Швейцария, Испания, Италиядан, хусусан, кўмир ва қўнғир кўмир заводлари тўлиқ қувват билан ишлаётган Германиядан импорт қилинадиган энергия билан таъминланган Франциядан келган.

EnAppSys Ltd маълумотларига кўра, декабрь ойининг дастлабки икки ҳафтасида Германия ўтган йилнинг шу даврига нисбатан кўмирдан 49 фоизга, қўнғир кўмирдан эса 6 фоизга кўп энергия ишлаб чиқарган.

Кейин шамол тезлиги ва ҳарорат кўтарилди ва француз ядровий реакторларининг бир қисми қайта ишлай бошлади. Аммо энергетика раҳбарлари, қайта тикланадиган энергия манбаларининг узилиши шароитида талабни қондириш йўлларини топиш келгуси ўн йил ичида ҳукуматлар ва компаниялар учун энг катта муаммолардан бири бўлади.

"Ҳозир ким ғолиб бўлиши мумкинлигини айтиш мен учун қийин", деди Питер E3G таҳлил марказининг ёқилғилар дастури раҳбари.

Қайта тикланадиган энергияни чегаралар орқали етказиб бериш учун тармоқ уланишларини ошириш ҳам муҳим, деди у.

Европа кўмирга қарам бўлиб қолади. Европа кетма-кет иккинчи йил кўмир истеъмолини оширмоқда. Санкциялар туфайли Россия кўмирини тақиқлаганидан сўнг, у Колумбия, Индонезия ва Жанубий Африка каби узоқ ишлаб чиқарувчилардан ёқилғи импорт қилди.

Хусусан, Польша ҳукумати қўшни Украинада жанговар ҳаракатлар давом этаётган бир пайтда кўмир иқтисодиётни барқарор ушлаб туришга ёрдам беради. Польша Европа Иттифоқининг тошкўмирга бўлган талабининг 40% дан ортиғини ташкил қилади ва кўмир заводлари ва шахталарини сақлаб қолиш истаги туфайли Брюссел билан келишмовчиликда.

Апрель ойида Россия Польшага газ етказиб беришни тўхтатгач, ҳукумат уй хўжаликлари учун қўнғир тош ва паст сифатли кўмир ёқишга қўйилган тақиқни бекор қилди. Ҳукмрон "Қонун ва адолат" партияси етакчиси Ярослав Качински сентябрь ойида бўлиб ўтган сайловолди ташвиқоти митингида сайловчиларни "шиналардан ташқари исиниш учун керак бўлган ҳамма нарсани ёқишга" чақирган.

Полша энди Россия кўмирини импорт қилмаслиги сабабли талабни қондириш қийин. Ёқилғи нархи кескин ошди, бу ҳукуматни 2023 йил учун электр энергияси учун тўловларни чеклашга мажбур қилди. Таҳлилчилар фикрича, агар кўмир нархи ошиб бораверса, ифлосланиш даражаси ошади, бу эса одамларни уйларини иситишнинг муқобил усулларидан фойдаланишга мажбур қилади.

"Польшада кўмир етарлими ёки йўқми, бу қиш қанчалик қаттиқ бўлишига боғлиқ", деди Polityka Insight энергетика бўйича таҳлилчиси Роберт Томашевски.

Европа бўйлаб саноат газ ва электр энергиясининг юқори нархларини ушлаб туриш учун кўмир ва нефтдан фойдаланмоқда. Evonik Industries AG Украинадаги можаро бошланганидан кейин Марл заводидаги кўмир электр станциясининг ишлаш муддатини 2024 йилнинг мартигача узайтирди.

Тавсия этамиз






Тавсия этамиз

Ҳар доим хабардор бўлинг!

carzone.uz мобил иловаларини кўчириб олинг ва барча янгиликлар сиз билан