Валюта курси: Ўз.Р.Марказий банки
USD
АҚШ доллари
EUR
Eвро
RUB
Россия рубли
Sayt test rejimida ishlayapti!!!

Сўнгги янгиликлар






Америка иқтисодиёти секинлашмоқда, Европада эса тезлашмоқда. Дунёда рецессия рўй берадими?
25.01.2023 21:48,  
37

Дунёнинг икки йирик иқтисодиёти йил бошида қарама-қарши йўналишда ҳаракат қилди, АҚШ бизнеслари январь ойида фаолликнинг яна пасайиши ҳақида хабар беришди, евро ҳудудида эса оддий тикланишни кузатилди.

Бу номувофиқлик шуни кўрсатадики, АҚШ иқтисодиёти жадалликни йўқотишда давом этаётган бўлсада, Европа иқтисодиёти ҳеч бўлмаганда ҳозирча барқарорлашаётган бўлиши мумкин. Яқинда ўтказилган бизнес сўровларига кўра, январь ойида АҚШ компанияларидаги қисқариш суръати секинлашди, бу эса инфляциянинг секинлашиши ва кучли талаб туфайли иқтисодиёт аллақачон тубдан тушиб кетган ва тикланиш босқичига кираётганини кўрсатиши мумкин.

Бундан ташқари, тадқиқот натижаларига кўра, бу йил жаҳон иқтисодиёти секинлашиши мумкин, аммо у рецессиядан қочиши мумкин. Европада энергия тақчиллиги хавфининг юмшаши, АҚШ иқтисодиётининг давом этаётган ўсиши ва пандемиядан кейин Хитойнинг қайта очилиши каби омиллар юқори нархлар ва фоиз ставкалари таъсирини бартараф қилиши ва дунёни кескин инқироздан сақлаб қолиши мумкин.

АҚШда ўтган йилнинг охирида Федерал резерв иқтисодни совитиш ва инфляцияни назорат остига олиш учун фоиз ставкаларини бир неча бор оширганига қарамай, иқтисодиёт кенгайишда давом этди. Юқори ставкалар маълум тармоқларга таъсир қилди ва уй хўжаликлари даромадларини камайтириши мумкин.

2022 йилда уй-жой сотуви ўтган йилга нисбатан қарийб 18 фоизга камайди. Декабрь ойида чакана савдо 1,1% га камайди. Иш берувчилар кетма-кет беш ой давомида вақтинчалик ишчиларни ишдан бўшатишди. Баъзи иқтисодчиларнинг фикрига кўра, вақтинчалик ишчилар учун иш ҳақининг қисқариши иш билан бандликнинг янада кенгайишига сабаб бўлади.

Бироқ, иқтисодчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, АҚШ иқтисодиёти ўтган йилнинг тўртинчи чорагида мавсумий тузатилган 2,8 фоизга ўсган, учинчи чоракдаги 3,2 фоиздан камайган. Ўтган йили қирқ йиллик энг юқори даражага этган инфляция пасайиб бормоқда. Декабрь ойида истеъмол нархлари ўтган йилга нисбатан 6,5% га ошди, аммо бу 2022 йил июнь ойида эришилган 9,1% чўққисидан паст.

Савдо департаменти пайшанба куни тўртинчи чорак учун ялпи ички маҳсулот маълумотларини эълон қилади.

Европа ва АҚШ ўртасидаги тафовут

Яқин-яқингача кўпчилик иқтисодчилар Украинадаги можаролар фонида энергия тўловлари кўтарилганидан кейин бу йил евро ҳудуд таназзулга юз тутиши мумкин деб ўйлашган эди.

Аммо қишнинг «юмшоқ» ўтиши, энергияни тежаш саъй-ҳаракатлари, янги газ етказиб берувчиларни топиш бўйича ҳукумат чора-тадбирлари ва юзлаб миллиард евро миқдоридаги молиявий ёрдамнинг комбинацияси евро ҳудуди иқтисодиётини қўллаб-қувватлаган кўринади.

S&P Global Market Intelligence бош иқтисодчиси Крис Уилямсон: "Йил бошида евро ҳудуд иқтисодиётининг барқарорлашуви минтақа рецессиядан қочиши мумкинлигини тасдиқлайди".

Федерал захира тизими март ойидан бошлаб фоиз ставкаларини 4% дан ортиқроққа ошириб, 4,25% -4,5% оралиғида кўтарди, лекин Европа Марказий банки секинроқ ҳаракатланди, июль ойидан бошлаб асосий ставкасини 2,5% га оширди. Европада ставкалар янада ошиши керак, АҚШ эса ставкаларни ошириш циклининг охирига яқинлашаётган бўлиши мумкин.

"Еврозона ҳали бу қийинчиликларнинг баъзиларини бошдан кечирмади. Бироқ, минтақа рецессиядан қочиши мумкин ёки агар у содир бўлса, биз кутганимиздан юмшоқроқ бўлиши мумкин", деб ёзди у. 

АҚШнинг харид менежерлари ўртасида ўтказилган сўровлар шуни кўрсатдики, юқори фоиз ставкалари ва барқарор инфляция ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларидаги талабга босим ўтказмоқда. Бироқ, компаниялар орқада қолганларни тўлдирганлиги сабабли, бандлик даражаси ўсишда давом этди.

Европада сўровлар январь ойида нарх босимининг янада пасайганини кўрсатади, чунки операцион харажатлар 2021 йил апрелидан бери энг паст суръатда ўсди. Евро ҳудудида йиллик истеъмол нархлари инфляцияси декабрь ойида иккинчи ой кетма-кет пасайиб кетди ва бу йил янада пасайиш кутилмоқда.

Аксинча, январь ойида Буюк Британиянинг Композит маҳсулдорлик индекси 49.0 дан 47.8 га тушиб, икки йиллик энг паст даражага тушди. Бу мамлакат иқтисодиёти бошқа Европа минтақаларидан орқада қолиши мумкинлигини кўрсатади, чунки корхоналар ишчилар етишмаслиги, Англия банки томонидан 2021 йил охиридан бошлаб фоиз ставкаларининг кўтарилиши таъсири ва мамлакат иқтисодиётдан чиққанидан кейин ишлаб чиқариш инвестицияларининг секинлашувининг давом этиши билан курашмоқда. 

Хитой

Бошқа мамлакатларда Хитой декабрь ойининг бошида пандемияга қарши кураш бўйича кўплаб чора-тадбирларини бекор қилиб, курсни кескин ўзгартирди. Бу Covid-19 ҳолатлари ва ўлим ҳолатларининг кўпайишига олиб келган бўлсада, 2022 йилда қирқ йил ичидаги энг заиф ўсишни қайд этган дунёдаги иккинчи энг йирик иқтисодиётда кучайтирди.

"Хитойнинг қаттиқ Covid сиёсатининг юмшатилиши ўсиш истиқболларини оширди, Европадаги илиқ об-ҳаво эса энергия инқирози шиддатини юмшатишга ёрдам берди", деб ёзади Investec иқтисодчилари.

Бироқ, Хитойнинг очилиши глобал иқтисодиёт учун ҳам хавф туғдиради. Ўсиб бораётган талабнинг қўйилиши нефть ва бошқа товарлар нархининг ошишига олиб келиши мумкин, бу эса глобал инфляцияга босимни кучайтириши мумкин. Бу, ўз навбатида, марказий банкларни юқори фоиз ставкаларини ушлаб туришга мажбур қилиши мумкин, бу эса иқтисодий ўсишга салбий таъсир қилади.

Тавсия этамиз






Тавсия этамиз

Ҳар доим хабардор бўлинг!

carzone.uz мобил иловаларини кўчириб олинг ва барча янгиликлар сиз билан