Британиялик афсонавий актёр Шон Коннери вафот этди

Британиялик афсонавий актёр Шон Коннери вафот этди

Getty Images

Сэр Шон Коннери — афсонавий ва миллионлаб мухлислар учун Жеймс Бонд ролининг энг яхши ижрочиси - 90 ёшида вафот этди.

Шотландиялик актёр биринчи бўлиб 007'ни катта экранда ижро этган; у Бонднинг еттита филмида рол ўйнаган.

Унинг актёрлик карераси бир неча ўнлаб йил давом этди, бу вақтда у 70 дан ортиқ филмда суратга тушди. Коннерининг кўп сонли мукофотлари қаторида "Оскар", BAFTA'нинг иккита мукофоти ҳамда учта "Олтин Глобус" бор.

Олтин Глобус ва Оскарни "Ғазабланмаганлар" филмидаги роли учун олган.

2000 йилда у қироллик рицари унвонига сазовор бўлади. Шу йилнинг август ойида 90 ёшни қаршилаган эди.

"Шотландия абадий" 

Шу билан бирга, Коннерининг болалиги Агент 007'нинг ҳашаматли ҳаёти соясида жуда кам эсланади. 

Томас Шон Коннери 1930 йил 25 августда Эдинбургда оддий оилада туғилган. Унинг католик отаси фабрикада ишлаган ва протестант онаси фаррош бўлган.

Кўпчилик Коннерини Жеймс Бонд ролининг энг зўр ижрочиси деб ҳисоблайди. © Getty Images 

 

Отасининг аждодлари Буюк Британияга XIX аср охирида Ирландиядан кўчиб келишган. Ёш Томмининг оиласи ўта тор шароитда, битта хонада, иссиқ сувсиз ва ҳеч қандай қулайликсиз яшаган.

13 ёшида у мактабни тарк этди ва ҳеч қандай касбий тайёргарликка эга бўлмаганлиги сабабли, оилага қандайдир ёрдам бериш учун сут таший бошлади, ғишт қуйди, тобутларни силлиқлади.

Тез орада у Қироллик ҳарбий-денгиз флоти хизматига кирди. У қўлларидаги иккита татуировка туфайли хизматдан кетади. Унда "Шотландия абадий" ҳамда "Она ва ота" деб ёзилган.

Биринчи тўлиқ метражли Бонд филми 1962 йилда "Доктор Ноу" филми бўлиб, унда Коннери Урсула Андресс билан рол ўйнаган. © Getty Images  

 

Олти кишилик тўда унинг кўйлагини йиртиб ташламоқчи бўлганидан кейин у Эдинбургга қайтиб, тез орада ўзини таниб бўлмайдиган шуҳрат қозонди. У олтитага қарши якка ўзи турди ва келажакдаги персонажи руҳини акс эттирган ҳолда палто ва шарафини ҳимоя қилди.

"Адониснинг ташқи қиёфаси"

Доимий иш йўқ эди, Томми қўлидан келганича ишлашни давом эттирди - у юк машиналарини ҳайдаб, қоровул ва ҳатто Эдинбург санъат коллежида модел сифатида ишлади. Ва ўзи учун бодибилдинг билан шуғулланди.

Айни пайтда Коннерини ҳаётдан тортиб олган рассом Ричард ДеМарконинг таъкидлашича, у "жуда чиройли, Адониснинг ташқи қиёфаси эди".

Коннери футболни яхши кўрарди, бу мураббий Мэтт Басбининг эътиборини тортди ва у "Манчестер Юнайтед" да ўйнаш учун ҳафтасига 25 фунт стерлингли шартномани таклиф қилди.

Аммо маҳаллий театрда ҳунармандга айланган Коннери тўсатдан драматик санъат дунёсини кашф этди ва футболчининг даври қисқа, санъат абадий деган хулосага келиб, омадини саҳнада синаб кўришга қарор қилди.

Кейинчалик ўзи айтганидек: "Бу менинг энг ақлли қарорларимдан бири эди".

1953 йилда бодибилдер сифатида у "Жаноб коинот" танловида қатнашди ва у ерда "Тинч океанининг жануби" мусиқий филмида оломон саҳнаси учун жалб қилиниши тўғрисида билиб олди. Кейинги йили у лейтенант Базз Адамс ролини ўйнади.

Дўстини Ибсен, Шекспир, Шоу драмалари билан таъминлаган америкалик актёр Роберт Ҳендерсоннинг таклифига биноан Коннери ўзини ўзи тарбиялай бошлади ва диксия ҳамда нотиқлик бўйича сабоқ олди.

Унинг биринчи эпизодик филмдаги роли 1954 йилда "Баҳорий сирен" филми бўлди.

Аёллар уни севадилар

1957 йилга келиб энди Томми эмас, Шон бўлган Коннери кинодаги илк бош ролини ижро этди. У карерасини якунлаётган боксчи ҳақидаги "Қонли пуллар" филмида суратга тушди. Картина Ҳолливуд афсонаси Жек Пеланс ижро этган "Оғир вазнли реквием" филмининг Би-би-си томонидан қайта ишланган (римейк) варианти эди.

Коннери "Қонли пуллар" драмасида 

 

Филм Пеланс билан ремейк қилиниши керак эди, лекин у Лондонга боришни рад этди, кейин режиссёрнинг рафиқаси Шонни олиб кетишни таклиф қилди, бу фраза башоратли бўлиб қолди: "Аёлларга у ёқади..."

Бир йил ўтгач, у Ҳолливуднинг биринчи гўзали Лана Тёрнер билан "Бошқа замон, бошқа макон" севги мелодрамасида суратга тушди. Миш-мишлар экрандаги филм ҳақида эмас, балки Тёрнернинг ўша пайтдаги севгилиси, мафия сардори Жонни Стомпанатони ғазаблантирган икки актёр ўртасидаги ҳақиқий ишқий муносабатлар ҳақида тарқалди.

Мафиячи филмни суратга олиш майдонига келади ва автомат билан таҳдид қила бошлайди. Коннери хотиржамлик билан ундан автоматни тортиб олади ва ёрдам етиб келиб Стомпанато майдончадан чиқариб юборилгунча уни бураб қўяди.

Менинг исмим Бонд, Жеймс Бонд

Кейин эса Бонд даври келди.

Иена Флеминг асари асосида филм суратга олиш ҳуқуқини қўлга киритган продюсерлар Кабби Броколли ва Гарри Залцманлар агент 007 учун актёр излашаётган эди.

Эҳтимолий ижрочилар сифатида Ричард Бертон, Кэри Грант, Рекс Ҳаррисон ва ҳатто британиялик оқсуяк лорд Лукан номзоди кўриб чиқилди.

Шон Коннери "Бонд" нинг олтита расмий филмида рол ўйнаган (расман Бонд филмига кирмайдиган "Ҳеч қачон "ҳеч қачон" дема" картинасини ҳам қўшса еттита). Онор Блэкман 1964 йилда "Голдфингер" филмида Бонднинг қизи бўлди. © Getty Images 

 

Ва яна бир бор аёл киши ёрдам берди - Брокколининг рафиқаси Дана продюсерларни Коннерини бундай рол учун зарур бўлган магнетизм ва жалб қилиш қобилиятига эга эканлигига ишонтирди.

Китоб муаллифи бу номзодни маъқулламади. "Менга буйруқ бероладиган офицер Бонд керак, қандайдир катта-каскадёр эмас", - деган эди Флеминг.

Брокколи хотинини тинглашга қарор қилди ва тўғри айтди, кейинчалик Флеминг олинган кадрларни кўриб, Коннеридан рози бўлди. У кейинги романларда ҳатто Бонднинг Шотландиядаги насабини ҳам қўшган.

Ва Шонни алданган агент ролида янада ишончли қилиш учун режиссёр актёрни қиммат ресторан ва казиноларга олиб бориб, уни юқори жамиятда қолишга ўргатиш учун дўсти Теренс Янни ёллади.

Аммо Коннери, албатта, ўзининг жозибасини ташқи қиёфасидаги нафис сардоник табассуми билан бирлаштириб, одамларни ўзига жалб қилди.

Ўша пайтда кўплаб танқидчиларга бу ёқмади, шарҳлар дастлаб ёқимсиз эди.

Бироқ, жамоатчилик бу баҳога рози бўлмади: жинсий саҳналар, рақибларнинг жанжаллари, экзотик жойларда отишма - буларнинг барчаси катта гонорар келтирган биринчи "Доктор Ноу" филми учун муваффақият калити бўлди. Ҳамма картина ҳақида гапира бошлади ва ҳаттоки АҚШ президенти Жон Кеннеди ҳам Оқ уйда намойиш этиш учун филм нусхасини буюртирди. 

Ушбу филмдан кейин "Бонд" нинг бошқа қисмлари: "Россиядан муҳаббат ила" (1963), "Голдфингер" (1964), "Fireball" (1965) ва "Фақатгина икки марта яшайсан" (1967) суратга олинди. 

Жадвал зич ва тасвирга олиш кўпинча хавфли бўлган. Бир марта, актёр акула ҳовузида филмни суратга олаётганда, ингичка плексигласдан қилинган экран бўлганида, акулалардан бири дарҳол уни бузиб ташлаган ва Коннери қочишга мажбур бўлган.

Бу вақтда Коннери бошқа ролларда - масалан, Хичкокда, "Марни" психологик триллерида ўйнашга улгурган.

"Сиз фақат икки марта яшайсиз" филмини суратга олиш ишлари тугагунига қадар Коннери Бонддан чарчаган ва у суперқаҳрамоннинг стереотипига эга эканлигидан қўрқишни бошлади.

У "Бонд" нинг навбатдаги сонида - "Улуғворнинг махфий хизмати тўғрисида" да суратга тушишдан бош тортди ва бу рол австралиялик актёр Жорж Лэзенбига насиб этди.

Аммо Залцман ва Брокколи ҳали ҳам Шон Коннерини қайтишга ишонтиришди, у яна "Олмос абадийдир" филмида (1971) пайдо бўлиб, ўша пайтдаги рекорд миқдордаги 1,25 миллион долларга рози бўлди.

Коннери бу пулларни шотландиялик ёш актёрларини қўллаб-қувватлаш учун Scottish International Education Trust очишга сарфлади.

Ушбу филмга муносабат бир хил эмас эди: кўплаб танқидчилар жуда хушчақчақ оҳанг ва ҳазилни ёқтирмадилар, бу кейинчалик Коннерининг Бонд ролидаги издоши - Рожер Мурга хос белги бўлди.

Кейин Коннери дўсти Майкл Кейн билан Киплингнинг "Қирол бўлишни хоҳлаган одам" (1975) ҳикоясини экранлаштирди, аммо у ўша даврда асосий ролларни ололмади.

Ҳеч қачон ҳеч қачон дема

Кўп пулларини Испаниядан кўчмас мулк сотиб олишга сарфлаган Коннери яна бир бор Бонд филмида ўйнашга қарор қилди - бу сафар "Ҳеч қачон "ҳеч қачон" дема" филми эди.

Унинг агенти 007 кексайиб, қарироқ ва донороқ бўлган, аммо суперменлик жасоратини йўқотмаган эди.

Филм номини Коннерининг рафиқаси таклиф қилган, у эрига қандайдир тарзда "энди Бондни бошқа ўйнамайман" деб қасам ичганини эслатган.

Шундан сўнг, у ҳақиқатан ҳам Бондга қайтиб келмади, лекин актёрлик фаолиятини давом эттирди ва ҳаттоки Умберто Эконинг "Атиргулнинг исми" романи асосидаги филмида ўйнаган роли учун BAFTA мукофотини олди.

Бир йил ўтгач, Браян де Палманинг "Ғазабланмаганлар" триллерида ирланд полициячи роли учун (шотландча талаффузи билан бўлса ҳам) Коннери "Энг яхши иккинчи даражали актёр" йўналишида Оскар мукофотига сазовор бўлди.

Стивен Спилбергнинг "Индиана Жонс ва сўнгги салиб юриши" саргузашт филмида Коннери қаҳрамоннинг отаси Ҳаррисон Фордни ўйнади.

Бонд шунга қарамай ўзини актёрлик карерасида ҳис қилди: масалан, Коннери истеъфодаги инглиз махфий хизматининг зобити ролини ўйнаган "Қоя" (1996) филмида 007'нинг овози аниқ эшитилди.

Бошқа қатор роллар ҳам бор эди, лекин 2006 йилда Коннери кутилмаганда Гендалфнинг "Узуклар ҳукмдори" филмидаги ролни ижро этишдан чарчагани ва "ҳозир Ҳолливудда филмлар суратга олаётган аҳмоқлардан касал бўлиб қолгани" сабабли рад этди.

Ёлғизлик йиллари

Коннери ҳеч қачон Ҳолливуд турмуш тарзини ёқтирмасди, у Испанияда, Португалияда ва Кариб денгизида яшашни афзал кўрар эди, у ерда у голф ўйнаган ва Марокашда учрашган рассоми Мишелин Роквебрун билан тинч кексаликдан завқланган.

Унинг биринчи никоҳи, австралиялик актриса Даян Силенто билан 1975 йилда хиёнат ва суиистеъмолликда айбланиб, ажрашган. Коннерининг биринчи турмушидан актёр Жейсон Коннери исмли ўғил қолган.

Чет элда яшаганига қарамай, Шон Коннери Шотландияга содиқ бўлиб қолди (гарчи у бир вақтлар япон вискиси учун реклама роликларида суратга тушган бўлса ҳам).

У ўзининг ашаддий хулқ-атвори ва жирканчлигини келтик илдизлари билан изоҳлади.

"Менимча, бу: ҳаётда бирон бир нарсага эришиш учун сиз ўзингизни қоидалар асосида тутмаслигингиз керак. Акс ҳолда, сизни ютиб юборадилар", - деб айтган эди у.

У фақат 2000 йилда рицарлик унвонига сазовор бўлган - миш-мишларга кўра, Лейбористлар ҳукумати Шотландиянинг мустақиллиги учун қилган чиқишларидан норози бўлган.

Ҳозир унинг Бонди, албатта, эскирган бўлиб кўринади ва бу персонажнинг аёлларга бўлган муносабатини янада кучайтиради.

Аммо у ҳали ҳам XX асрнинг кино юлдузи стандарти бўлиб келган ва шундай бўлиб қолмоқда.

Коннери нафақат ҳар қандай актёр фахрланадиган ажойиб ролларни, балки "Тириклар орасидаги энг буюк шотланд" унвонини ҳам бўш қолдириб кетди.