Валюта курси: Ўз.Р.Марказий банки
USD
АҚШ доллари
EUR
Eвро
RUB
Россия рубли
Sayt test rejimida ishlayapti!!!

Сўнгги янгиликлар






Фед ставкасининг ўсиши АҚШнинг давлат қарзи билан боғлиқ муаммоларини кучайтириши мумкин
19.12.2022 02:35,  
21

Мамлакатнинг марказий банки вазифасини бажарувчи АҚШ Федерал захира тизими фоиз ставкасини йиллик 4,25-4,5 фоизгача оширди, бу сўнгги 15 йилдаги энг юқори кўрсаткичдир. 

Шундай қилиб, Фед мамлакатда сезиларли даражада тезлашган инфляцияни ушлаб туришга ҳаракат қилмоқда. Келажакда Америка регуляторининг ҳаракатлари нархлар билан боғлиқ вазиятни барқарорлаштиришга ёрдам бериши керак, бироқ улар Қўшма Штатлардаги иқтисодий фаолликни сезиларли даражада заифлаштириши мумкин, дейди экспертлар. 

Бундан ташқари, ставкаларни ошириш Вашингтон учун қимматга тушади, бу эса бюджет юкини оширади ва келажакда АҚШ молиявий барқарорлигига таҳдид солиши мумкин.

АҚШ Федерал захира тизими фоиз ставкаларини 50 базавий пунктга кўтариб, йиллик 4,25-4,5 фоизгача оширди, бу 2007 йил декабридан бери энг юқори кўрсаткичдир. Бу қарор Феднинг очиқ бозор қўмитаси томонидан икки кунлик йиғилиш якунида қабул қилинди.

Фед таъкидлаганидек, Қўшма Штатларда инфляция даражаси юқорилигича қолмоқда, бу пандемия сабабли талаб ва таклифнинг номутаносиблигини, озиқ-овқат, энергия ва бошқа бир қатор товарлар нархининг ошишини акс эттиради. Бу фонда Америка регулятори Фед раиси Жером Пауэлл эса ставкани оширишни давом эттириш ниятида.

"Жорий йил давомида биз пул-кредит сиёсатини қатъийлаштириш бўйича қатъий чоралар кўрдик. Биз давом этаётган ўсиш, пул-кредит сиёсатининг бундай позициясига эришиш учун мос бўлишини кутишда давом этамиз", — дея Пауэлл сўзларини келтирган ТАСС.

Бозор иштирокчиларининг фикрига кўра, Фед 2023 йил февраль ойида яна чегирма ставкасини ошириши мумкин - йиллик 4,5-4,75% гача. Chicago Mercantile Exchange CME Group маълумотларига кўра, инвесторлар бундай қарорнинг эҳтимолини 59% га баҳоламоқда.

Эътибор беринг, 2022 йилда Фед еттинчи марта ставкани оширмоқда, гарчи бундан олдин у бир неча йил давомида уни нолга яқин ушлаб турган бўлса ҳам.

Пул-кредит сиёсатининг бундай кескин кескинлашуви туфайли регулятор сезиларли даражада тезлашган инфляцияни ушлаб туришга ҳаракат қилмоқда.

АҚШ Меҳнат департаменти маълумотларига кўра, 2022 йил июнь ойида Қўшма Штатларда товар ва хизматларнинг истеъмол нархлари 2021 йилнинг шу даврига нисбатан ўртача 9,1 фоизга ошган. 

Эришилган қиймат 40 йилдан ортиқ вақт ичида энг юқори кўрсаткич эди. Декабрь ойи бошига келиб, АҚШда йиллик инфляция 7,1% гача секинлашди, лекин барибир Феднинг мақсадидан 3,5 баравар юқорилигича қолди.

Қўшма Штатлардаги инфляция 2021 йилда коронавирус пандемиясининг таъсири остида барқарор ўсишни бошлади. Ўшанда карантин чекловлари бутловчи қисмлар, хомашё ва материаллар етказиб беришда узилишларга олиб келган ва бу пировардида бир қатор маҳсулотлар таннархининг ошишига олиб келган. 

Шу билан бирга, иқтисодиётни қўллаб-қувватлаш учун Фед товарлар билан етарли даражада таъминланмаган катта миқдордаги пулни чоп этди.

2022 йилда Вашингтоннинг Москвага қарши санкциялари вазиятни янада оғирлаштирди. Шундай қилиб, Россиядан углеводородларни етказиб беришни тақиқлаш АҚШда хомашё танқислигига ва натижада баҳор охири ва ёзнинг бошида Америка ёқилғи қуйиш шохобчаларида ёқилғи нархининг ҳаддан ташқари ошишига олиб келди.

Муаммони ҳал қилиш учун давлатлар ўзларининг стратегик захираларидан нефть чиқаришни бошладилар. Натижада, ҳозиргача захиралар деярли ярмига бўшатилган. Шунга қарамай, нархларнинг ўсиш суръати аста-секин секинлаша бошлади.

"Инфляциянинг қисман бироз секинлашиши WTI нефть нархининг июнь ойида 120 доллардан ҳозирги 77 долларгача пасайиши натижасидир. Бироқ, бу ягона нарса эмас. Пандемиядан кейин етказиб бериш занжирларининг тикланиши ва товарларни етказиб бериш, шунингдек, нақд пул юборишнинг тўхтатилиши билан боғлиқ бўлган анормал ўсишдан кейин нархларнинг умумий нормаллашиши кузатилмоқда", деди "Телетрейд" бош таҳлилчиси Марк Гойхман.

Ўз навбатида, Фед томонидан ставканинг тез ўсиши инфляцияга қўшимча босим ўтказиши керак. Шу билан бирга, Фед ҳаракатларининг таъсири вақт ўтиши билан кенгайтирилади ва фақат 2023 йилда ўзини тўлиқ намоён қилиши мумкин.

"Йил давомида АҚШ регулятори ставкани 1980 йиллардан бери рекорд даражада оширди. Катта эҳтимол билан, ставкаларнинг инфляцияга таъсири жорий йилнинг охиридан бошланади. Шу билан бирга, нархларнинг ўсиш суръати аллақачон пасайишни бошлаганлиги сабабли, келгуси йилда Фед ўз сиёсатини кучайтириш тезлигини секинлаштириши мумкин", - дея тушунтирди мутахассис.

Инқироз чўққиси

Феднинг жорий сиёсати АҚШда кредитлар ва банк депозитлари бўйича фоиз ставкаларининг ошишига олиб келиши керак, бу эса ишбилармонлик ва истеъмолчи фаоллигининг заифлашишига олиб келади, аммо нархларнинг кейинги ўсишини ушлаб туришга ёрдам беради. Шу билан бирга, Америка регуляторининг хатти-ҳаракатлари мамлакат бизнес ва молия тизими учун жиддий муаммога айланиши мумкин, дейди таҳлилчилар.

Салбий томони иқтисодий ўсишнинг дестимуляцияси бўлиши мумкин. Зеро, йил давомида ставкаларнинг 16 баробарга ошиши кредитлар қийматининг ошишига олиб келади, инвестицияларни мураккаблаштиради, бизнес рентабеллигини пасайтиради ва тўловга лаёқатли талабни чеклайди. 

"Бундан ташқари, молиявий институтларнинг барқарорлигига таҳдидлар мавжуд. Курс кўтарилганда, облигациялар портфелининг бозор қиймати кескин пасаяди. Ушбу портфеллар пенсия жамғармалари, банклар ва суғурта компаниялари молиявий активларининг салмоқли қисмини ташкил қилади. Шу сабабли, йирик ташкилотларда тизимли молиявий рисклар ортиб бормоқда. Нафақат Қўшма Штатлар, балки Европа давлатлари ҳам бу муаммога дуч келиши мумкин", - деди иқтисодчи.

Харажат 

Бундан ташқари, АҚШда пул-кредит сиёсатини қаттиқлаштириш оқибатлари мамлакат давлат молия тизими учун жиддий юк бўлиши мумкин, дея ишонч билдирмоқда экспертлар. 

Шундай қилиб, фоиз ставкасининг ошиши натижасида АҚШ ғазначилиги ҳозирда ҳажми 31,3 триллион долларга баҳоланган штатларнинг давлат қарзига хизмат кўрсатиш харажатлари ҳам ошади.

АҚШ Конгресси Бюджет бюросининг прогнозига кўра, 2022 йилда штатлар давлат қарзи бўйича фоизларни тўлашга қарийб 399 миллиард доллар сарфлайди, бу АҚШ ялпи ички маҳсулотининг 1,6 фоизига тенг. Бундан ташқари, бошқарманинг ҳисоб-китобларига кўра, 2032 йилда тегишли қиймат 3,3 фоизга ошади ва 2052 йилда қарзга хизмат кўрсатиш мамлакат ялпи ички маҳсулотининг 7,2 фоизини ташкил қилади.

Кўрсаткичнинг ўсиши келажакда Вашингтон учун кескин муаммога айланиши мумкин, чунки бу давлат бюджети юкини сезиларли даражада оширади. Бундай хулосага Америка Питер Петерсон жамғармаси экспертлари келди.

"Кейинги 30 йил ичида фоизлар тўловлари тахминан 66 триллион долларни ташкил қилади ва 2052 йилга келиб улар федерал бюджетнинг барча даромадларининг деярли 40 фоизини эгаллайди. Бундан ташқари, келгуси ўн йилликларда фоизларни тўлаш харажатлари энг катта харажатларга айланади", - дея таъкидлади ташкилот.

Тахминларга кўра, 2029 йилда Қўшма Штатлар давлат қарзига хизмат кўрсатиш учун мудофаадан кўра кўпроқ пул юборади, 2046 йилда - Medicare (қариялар учун тиббий суғурта дастури) ва 2049 йилда - ижтимоий суғурта. Бундан ташқари, фоизли харажатларнинг тез ўсиши натижасида илмий-тадқиқот ва ишланмалар, таълим ва инфратузилмани ривожлантириш учун маблағлар сезиларли даражада қисқариши мумкин.

"Узоқ муддатда АҚШ олдида турган молиявий муаммолар жиддий. COVID-19 пандемиясига жавоб бериш учун катта миқдорда қарз олиш керак эди, аммо пандемиядан олдинги харажатлар ва даромадлар ўртасидаги таркибий номутаносиблик ҳали ҳам катта ва келажакда тез ўсиб боради. Бундан ташқари, юқори фоиз ставкалари ва мамлакат қарзининг кўпайиши билан келажакда қарз олиш янада қимматга тушади", дея қўшимча қилди жамғарма.

АҚШ Ғазначилиги ва Цент-Луис Федерал захира банки маълумотларига кўра, сўнгги уч йил ичида АҚШ давлат қарзи қарийб 8,2 триллион долларга ошган ва ҳозирда мамлакат иқтисодиёти ҳажмидан 20 фоиздан ортиқроқдир. Шу билан бирга, келажакда бу кўрсаткич фақат ошади, бу ставкаларнинг ошиши ҳисобга олинса, АҚШ молия тизими учун таъсирчан хавф туғдиради.

Тавсия этамиз






Тавсия этамиз

Ҳар доим хабардор бўлинг!

carzone.uz мобил иловаларини кўчириб олинг ва барча янгиликлар сиз билан