Фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқларини қўпол равишда бузаётган прописка тизими янада оғирлашади

Фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқларини қўпол равишда бузаётган прописка тизими янада оғирлашади

Фото: gelio.livejournal

“Ўзбекистон Республикаси фуқароларини Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида доимий прописка қилиш ва турган жойи бўйича ҳисобга олиш тартибини янада соддалаштириш тўғрисида“ги Вазирлар Маҳкамаси қарорининг лойиҳаси муҳокамага қўйилди. Лойиҳа Ички ишлар вазирлиги томонидан тайёрланган бўлиб, унда “прописка қилиш тартибини янада соддалаштириш“ кўра, қийинлаштирилгани айтилмоқда.

Ҳуқуқшунос ва блогер Хушнудбек Худойбердиевнинг ёзишича, ҳукумат бу лойиҳа орқали фақатгина иккиламчи бозордан уй олишга рухсат бериб, қолган қоидаларни янада оғирлаштириб, ўзини халқни кўзига худдики пропискани соддалаштиргандай, катта бир ислоҳот қилгандай кўрсатмоқчи“.

“Ушбу қарор лойиҳасидан кўринадики, прописка бўйича деярли ҳеч қандай енгилликлар берилмайди, иккиламчи бозордан уй сотиб олишга рухсат берилишини ҳисобга олмаганда“, дейди ўзбекистонлик блогерлар орасида энг кўп обуначиларга эга Хушнудбек Худойбердиев.

“Аксинча, олдингига қараганда айрим оғирлаштирувчи бандлар таклиф этилмоқда. Масалан:

Биринчидан, ички ишлар вазири ўринбосари ваъда қилганидек, прописка тизими бекор қилиниб, унинг ўрнига рўйхатга олиш тизимига ўтилмайдиган бўлди. Прописка тизими яна сақлаб қолинади! Қойил, баракалла! СССРдан қолган Конституцияга зид тизимдан воз кечишга кўзлари қиймаяпти мутасаддиларнинг.

Иккинчидан, лойиҳага биноан пропискаси йўқ фуқаролар умумий мулк сотиб ололмайди, яъни 2-3 киши бирлашиб уй сотиб олиш тақиқланади. Бу эса Конституциядаги мулкдор бўлиш ҳуқуқининг қўпол равишда бузилишидир!

Учинчидан, яна бир оғирлаштирувчи банд – никоҳга тааллуқли. Лойиҳага кўра, доимий прописка қилингандан сўнг 3 йил ичида никоҳ бекор қилинган тақдирда, эр (хотин) Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида олинган доимий пропискасини йўқотади. Илгари 1 йил ичида бекор қилинса, пропискани йўқотарди. Энди ушбу муддатни узайтириб, халққа янада оғирроқ шартларни киритишмоқчи.

Тўртинчидан, Тошкентда вақтинча рўйхатдан ўтмасдан юриш муддати 10 кунлигича сақлаб қолинмоқда. 1 ой ёки ундан ортиқ муддатни кутганлар чучварани хом санабди! Айрим хорижий давлат фуқаролари Ўзбекистонда 30 кунгача виза олмасдан юриши мумкин, лекин Ўзбекистон фуқаролари Тошкентда 10 кундан ортиқ рўйхатдан ўтмасдан юра олмайди.

Бешинчидан, лойиҳа муҳокамаси 31 мартга қадар экан. Бундан чиқадики, Президент фармонида белгиланганидек, 1 апрелдан бошлаб иккиламчи бозордан уй сотиб олишга рухсат берилишига ишониш қийин. Бу муддатга улгура олишмаса керак.

Эслатиб ўтамиз, шу йилнинг 24 январ куни Шавкат Мирзиёев Парламентга Мурожаатнома йўллади. Унда президент парламент ва Ҳукуматга ички миграцияни эркинлаштириш, 2020 йил 1 апрелга қадар прописка тизимини ислоҳ қилиш бўйича халқаро тажрибани ўрганиб, аниқ таклифларни ишлаб чиқишни айтди.

Шундан сўнг, Халқаро пресс-клуб сессиясида бир қанча амалдорлар “прописка тизими“нинг салбий жиҳатларини гапиришди.

Хусусан, Олий Мажлис Қонунчилик Палатаси Спикерининг биринчи ўринбосари, ҳуқуқшунос олим Акмал Саидов прописка тизими тўғрисида шундай деди:

Халқаро ҳуқуқий нуқтаи назардан прописка бу камситиш, ёки дискриминациядир.

Шунингдек, Молия вазири Жамшид Қўчқоров прописка тизими ҳақида ўз фикрларини билдирди:

“Прописканинг бекор қилиниши иқтисодиётнинг ўсишига кўмак беради. Яъни иш одам қидирмайди, балки одам иш қидириши мумкин бўлади. Ўз ўрнида урбанизация ривожланади.

Прописка тушунчаси ҳеч қаерда йўқ. Бизда ҳам йўқ бўлиши керак. Европада нега ривожланиш даражаси юқори, чунки аҳоли у ерда мобил. Масалан, фуқаро бир ҳудуддан нарсаларини машинага ортади ва кўчиб кетади. Бизда-чи, бир неча йиллардан бери бир шаҳардан, ёки қишлоқдан силжимасдан яшаб келаётган ватандошлар бор,“ — деди Молия вазири.

Кейинроқ, 3 март куни “Илм, маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш йили”да амалга оширишга оид давлат дастури тўғрисида“ги Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони эълон қилинди.

Унга кўра, 2020 йил 1 апрелдан бошлаб Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида

- кўчмас мулкни олишда Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун ушбу ҳудудларда доимий пропискага эга бўлиш талаб қилинмаслигини кўзда тутувчи тартибни жорий этиш;

- Ўзбекистон Республикасида доимий яшовчи ва республиканинг бошқа минтақаларида доимий пропискага эга бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари томонидан Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятидаги янги қурилган уйларда кўчмас мулк олди-сотдиси шартномаларини расмийлаштириш учун давлат божининг алоҳида ставкасини бекор қилиниши маълум қилинган эди.