Валюта курси: Ўз.Р.Марказий банки
USD
АҚШ доллари
EUR
Eвро
RUB
Россия рубли
Sayt test rejimida ishlayapti!!!

Сўнгги янгиликлар






Иқтисодчи дунёдаги стагфляция ҳақида гапирди
23.10.2022 10:40,  
6

Америкалик иқтисодчи Нуриел Рубинининг глобал иқтисодиётнинг стагфляцияси ҳақидаги башоратига қўшилмаслик қийин. Бироқ у Ғарб ва Шарқ борлигини, булар бошқа нарса эканлигини ҳисобга олмади. Бу ҳақда иқтисод фанлари номзоди, молиявий таҳлилчи Михаил Беляев Лента.ру билан суҳбатда айтиб ўтди. У стагфляциянинг ривожланиши нимани англатишини тушунтирди.

Аввалроқ америкалик иқтисодчи Нуриел Рубини Odd Lots подкастига берган интервьюсида марказий банклар инфляцион кутилмаларни ушлаб туришга интилаётгани сабабли жаҳон иқтисодиёти стагфляция босқичига киришини айтган эди. Роубини глобал молиявий зарба ва 1970 йилларнинг энг ёмони ва глобал молиявий инқирозни бирлаштирган даври» ни асосий ўйинчиларнинг қулаши билан башорат қилди.

Стагфляциянинг моҳияти

Турғунлик тушунчаси инфляция жараёнлари билан бир вақтда ишлаб чиқаришда турғунлик ёки тўхташни англатади, деб тушунтирди Беляев. Бу атама биринчи марта 1970 йилларда пайдо бўлган. Бунгача инфляция жадал иқтисодий ўсишга ҳисса қўшиши умум эътироф этилган эди ва инфляция ўсиш суръатларининг аҳамиятсизлиги билан бундай бўлиши мумкин эмас. "Шундай муддат бор эди, ўсиш суръатлари жуда паст, ҳатто баъзи жойларда салбий бўлган ва инфляция анча юқори эди. Бу асосан Европага тегишли эди", деди иқтисодчи.

Бунга нима сабаб бўлиши мумкин?

Рубинининг прогнози ҳақиқатга ўхшайди, чунки нархларнинг ошишига пул бўлмаган омил сабаб бўлган, дейди таҳлилчи. "Нархларнинг ошиши ҳеч қандай монетар омиллар билан боғлиқ эмас, шунчаки ёнилғининг тўғридан-тўғри танқислиги, биринчи навбатда, Европа бозорида, санкциялар сиёсати ва Россиядан етказиб бериш чекловлари туфайли. Уларнинг ўзлари ёқилғи, нефть ва газ хомашёси нархининг ошишига сабаб бўлди ва кейин у бошқа товарларга ўтказилди", - дея тушунтирди у.

Шу билан бирга, унинг сўзларига кўра, аксарият мамлакатлар ҳукуматлари ишлаб чиқариш ўсишини ушлаб туришади. Бу эса иқтисодиёт ривожланишининг секинлашишига олиб келади. Бундан ташқари, марказий банклар стандарт воситалардан фойдаланган ҳолда инфляцияни ушлаб туришга ҳаракат қилмоқдалар ва фақат вазиятни янада кучайтирмоқдалар.

Уларнинг фикрига кўра, бу асосий душман ва улар фоиз ставкасини ошириш ва шу билан пул массаси ва умуман, пул массасининг ўсишини чеклаш орқали инфляцияга қарши кураша оладилар. Дарҳақиқат, инфляциянинг табиати пул эмас, бутунлай бошқача бўлганлиги сабабли улар инфляцияга бу тарзда таъсир қилмайди, балки иқтисодиётга қўшимча тормоз вазифасини бажаради.

Михаил Беляев иқтисодчи

Унинг фикрича, ҳозирги мураккаб даврда иқтисодиётни ривожлантириш ва энергия ва хом ашё нархларининг ошиши билан боғлиқ қийинчиликларни бартараф этиш имкониятини бериш керак. Бунга арзон ставкаларда кредит олиш орқали эришиш мумкин. Бироқ, марказий банклар ставкаларни оширмоқда, бу эса саноатни янада қийин аҳволга солиб қўяди ва иқтисодиётнинг секинлашуви хавфини кучайтиради.

"Яъни, биз стагфляциянинг иккала шартини ҳам оламиз, шунинг учун Рубини моддий ишлаб чиқариш соҳасида ишлайдиган барча йирик корпорациялар бу билан боғлиқ бўлганлиги сабабли, бу улар ҳам қийин кунларни бошдан кечиришларини англатади", деди иқтисодчи.

Ғарб ва Шарқнинг Россияга таъсири

Икки-уч йил аввал Рубинининг башорати бутун дунёни қамраб олиши мумкин эди, дейди таҳлилчи. Бироқ, бугунги кунда геосиёсатнинг ўзгариши ва дунёнинг икки зонага бўлиниши содир бўлди, улар ўзаро алоқада бўлсада, ҳали ҳам ўз қонунлари бўйича яшайди.

Рубинининг фикрига қўшилмаслик қийин, фақат у Ғарб борлигини, Шарқ борлигини ҳисобга олмади - булар бошқа нарсалар. Роубини айтган стагфляция дунёнинг ғарбий қисмига таҳдид солмоқда - бу Ғарбий Европага, Америкага тааллуқлидир, Япония узоқ вақтдан бери инфляциясиз, лекин деярли нолга тенг ўсиш суръатларига эга бўлган ҳолда ривожланмоқда.

Михаил Беляев иқтисодчи

Стагфляция Россия тегишли бўлган шарқий зонага ҳам салбий таъсир қилади, деб ҳисоблайди у. Аммо тўлиқ даражада эмас ва Ғарб дунёсига хос бўлган жиддий оқибатлар билан эмас. "Ҳиндистон қаерда, Хитой қаерда бўлса, Ветнам, Таиланд, Индонезия каби бошқа давлатлар яқин келажакда ўсиш суръатларини кўрсатиши мумкин деб ҳисобласа, турғунлик камроқ бўлади", - дея таъкидлади Беляев.

Унинг таъкидлашича, Россия жаҳон иқтисодиёти билан боғланганига қарамай, санкциялар натижасида таъсирчан даражада автономияга эга бўлди. "Ҳатто бизни бу шарқий зонадан ажратиб, бу бизга камроқ таъсир қилади, дейишингиз мумкин, чунки биз ўзимизда ишлаб чиқарилган асосий маҳсулотлар, яъни хомашё, энергия ресурслари ва озиқ-овқат маҳсулотлари билан ҳимояланганмиз", - дея хулоса қилди иқтисодчи.

Аввалроқ Рубини жаҳон иқтисодиётидаги вазиятни поезд ҳалокати билан қиёслаган эди. У 2023 йилга бориб АҚШ ва Европа таназзулга юз тутишини тан олди.

Тавсия этамиз






Тавсия этамиз

Ҳар доим хабардор бўлинг!

carzone.uz мобил иловаларини кўчириб олинг ва барча янгиликлар сиз билан