Валюта курси: Ўз.Р.Марказий банки
USD
АҚШ доллари
EUR
Eвро
RUB
Россия рубли
Sayt test rejimida ishlayapti!!!

Сўнгги янгиликлар






Иқтисодиёт бўйича 2022 йилги Нобель мукофоти кимларга берилди?
10.10.2022 15:48,  
60

Бен С Бернанке, Дуглас В Диамонд ва Филип Дибвиг банклар ва молиявий инқирозлар бўйича тадқиқотлар учун иқтисод бўйича 2022 йилги Нобель мукофотига сазовор бўлишди. Совринлар 10 миллион швед крони (900 000 долларга яқин) миқдоридаги пул мукофотига эга ва 10 декабрь куни топширилади.

Бернанке, Диамонд ва Дибвиг эътироф этилган иш кейинги тадқиқотлар учун жуда муҳим бўлиб, банклар, банкларни тартибга солиш, банк инқирозлари ва молиявий инқирозларни қандай бошқариш кераклиги ҳақидаги тушунчамизни кенгайтирди.

Бу иқтисодий фанлар бўйича бу йилги лауреатлар томонидан тақдим этилган тадқиқот молиявий инқирозларнинг жамият учун оғир оқибатларга олиб келадиган узоқ муддатли тушкунликка айланиши хавфини камайтиради, бу барчамиз учун энг катта фойда келтиради.

Бошқа мукофотлардан фарқли ўлароқ, иқтисод бўйича мукофот 1895 йилдаги Алфред Нобелнинг васиятномасига кўра эмас, балки Швеция марказий банки томонидан унинг хотирасига таъсис этилган.  Иқтисод бўйича илк ғолиб 1969 йилда танланган эди.

Уларнинг кашфиётлари жамиятнинг молиявий инқирозларга қандай муносабатда бўлишини яхшилади
Иқтисодиёт фанлари бўйича бу йилги лауреатлар Бен Бернанке, Дуглас Диамонд ва Филипп Дибвиг банкларнинг иқтисодиётдаги ўрни, айниқса молиявий инқирозлар давридаги тушунчамизни сезиларли даражада яхшиладилар. Уларнинг тадқиқотида муҳим топилма шундан иборатки, нега банк инқирозининг олдини олиш жуда муҳим.

Замонавий банк тадқиқотлари нима учун бизда банклар борлигини, уларни инқирозларда қандай қилиб камроқ ҳимоясиз қилиш кераклигини ва банкларнинг қулаши молиявий инқирозларни қандай кучайтиришини аниқлайди. Ушбу тадқиқотнинг асослари 1980 йилларнинг бошида Бен Бернанке, Дуглас Диамонд ва Филипп Дйбвиг томонидан қўйилган. Уларнинг таҳлиллари молиявий бозорларни тартибга солиш ва молиявий инқирозларни бартараф этишда катта амалий аҳамиятга эга бўлди.

Иқтисодиётнинг ишлаши учун жамғармалар инвестицияларга йўналтирилиши керак. Бироқ, бу эрда зиддият бор: жамғармалар кутилмаган харажатлар содир бўлган тақдирда ўз пулларига зудлик билан киришни хоҳлашади, шу билан бирга корхоналар ва уй-жой мулкдорлари кредитларини муддатидан олдин қайтаришга мажбур бўлмаслигини билишлари керак. Диамонд ва Дйбвиг ўз назариясида банклар ушбу муаммога қандай қилиб оптимал ечим таклиф қилишларини кўрсатадилар. Кўпгина омонатчиларнинг омонатларини қабул қилувчи воситачи сифатида банклар омонатчиларга ўз пулларини хоҳлаган вақтда фойдаланишлари мумкин, шу билан бирга қарз олувчиларга узоқ муддатли кредитлар таклиф қилишлари мумкин.

Бироқ, уларнинг таҳлили шуни кўрсатдики, ушбу икки фаолиятнинг комбинацияси банкларни уларнинг яқин орада қулаши ҳақидаги миш-мишларга қарши ҳимоясиз қилади. Агар кўп сонли омонатчилар бир вақтнинг ўзида пулларини олиб қўйиш учун банкка югуришса, миш-мишлар ўз-ўзидан пайдо бўладиган башоратга айланиши мумкин – банк югуриши содир бўлади ва банк қулаб тушади. Ҳукуматнинг омонатларни суғурталашни таъминлаш ва банкларга охирги чора сифатида кредитор сифатида ҳаракат қилиш орқали бу хавфли динамиканинг олдини олиш мумкин.

Диамонд банклар яна бир ижтимоий аҳамиятга эга вазифани қандай бажаришини намойиш этди. Кўпгина омонатчилар ва қарз олувчилар ўртасида воситачи сифатида банклар қарз олувчиларнинг кредит қобилиятини баҳолаш ва кредитларнинг яхши инвестициялар учун ишлатилишини таъминлаш учун кўпроқ мос келади.

Бен Бернанке 1930 йиллардаги Буюк Депрессияни, замонавий тарихдаги энг ёмон иқтисодий инқирозни таҳлил қилди. Бошқа нарсалар билан бир қаторда, у инқирознинг шунчалик чуқур ва узоқ давом этишида банк операциялари қандай ҳал қилувчи омил бўлганини кўрсатди. Банклар қулаганда, қарз олувчилар ҳақидаги қимматли маълумотлар йўқолган ва тезда қайта тиклана олмади. Жамиятнинг жамғармаларни самарали инвестицияларга йўналтириш қобилияти шу тариқа кескин пасайиб кетди.

Иқтисодиёт фанлари бўйича мукофот қўмитаси раиси Торе Эллингсен: "Лауреатларнинг тушунчалари жиддий инқирозлардан ҳам, қиммат маблағлардан ҳам қочиш қобилиятимизни оширди".

Тавсия этамиз






Тавсия этамиз

Ҳар доим хабардор бўлинг!

carzone.uz мобил иловаларини кўчириб олинг ва барча янгиликлар сиз билан