Валюта курси: Ўз.Р.Марказий банки
USD
АҚШ доллари
EUR
Eвро
RUB
Россия рубли
Sayt test rejimida ishlayapti!!!

Сўнгги янгиликлар






ProFinance: Ривожланаётган бозорлар сезиларли даражада барқарорлашган
15.10.2022 23:18,  
32

Таниш сценарий. Федерал захира тизими инфляцияга қарши курашиш мақсадида ставкаларни агрессив равишда оширмоқда. Доллар курси осмонга кўтарилмоқда, жаҳон молия бозорларидаги шароит кескинлашмоқда, жаҳон иқтисодиёти чуқур таназзул ёқасида. Лекин бу сафар бошқача. 

Ўнлаб йиллар давомида тез ривожланаётган, ўртача даромадли мамлакатлар молиявий муаммолар манбаи бўлиб келган. 1980 йилларнинг бошида Феднинг икки рақамли инфляцияга қарши кампанияси Лотин Америкасида қарз инқирозини келтириб чиқарди; 2010 йилларда глобал молиявий инқироздан кейин сиёсатни нормаллаштириш бешликка (Бразилия, Ҳиндистон, Индонезия, Жанубий Африка ва Туркия) зарба берди.

Ўқинг қизиқ: Дунёдаги энг қиммат 10 та меҳмонхона ҳақида биласизми?.

1980 йилларнинг бошидан бери энг тажовузкор бўлган жорий кескинлашув циклида ҳам худди шундай ривожланишни кутиш мумкин эди. 11 октябрь куни эълон қилинган ҳисоботларда ХВЖ глобал ўсиш прогнозларини яна пасайтирди ва глобал ялпи ички маҳсулотнинг учдан бир қисмини ташкил этувчи иқтисодлар таназзул ёқасида эканлигидан огоҳлантирди. Дунёнинг энг қашшоқ давлатлари қулаш арафасида. Иқтисодиётлари жиддий зарбаларни бошдан кечирган мамлакатларда миллиарддан ортиқ одам яшайди.

Шунга қарамай, ўрта даромадли йирик мамлакатларнинг аксарияти бунга дош бераяпти. ХВЖ Хитойдаги пасайиш ва Россиядаги қисқаришига қарамай, ривожланаётган иқтисодлар бу йил ва келгуси йилда бой мамлакатлардан анча юқори натижаларга эришишига ишонади. Евро, фунт ва иена долларга нисбатан пасаяётган бир пайтда, Ҳиндистон ва Индонезия рупийлари кескин пасайишнинг олдини олишга муваффақ бўлди, Мексика ва Бразилия валюталари эса кўтарилди. Фавқулодда аралашувни Бразилияда эмас, балки Лондонда Марказий банк амалга оширишга мажбур.

Ўқинг қизиқ: ⚡️Хорижий валюта олди-сотдисида чеклов ўрнатилмаган – Марказий банк.

Ривожланаётган дунёнинг барқарорлиги қисман унинг ривожланиши билан боғлиқ. 1980 ва 1990 йиллардаги инқирозлардан сўнг маҳаллий молия бозорлари янада сиғимли бўлиб, банклар яхши бошқарила бошлади. Сиёсатни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш сифати яхшиланди. Расмийлар эътибордан четда қолган бюджет ва катта жорий тақчиллик хавфини тан олдилар. Марказий банклар кўпроқ мустақил бўлиб, бой дунёда бўлгани каби инфляцияни нишонлашни амалга оширди.

Ривожланиш ва эҳтиёткорликнинг бу даражаси сўнгги икки йил ичида ўз аҳамиятини исботлади. Кўпгина ўрта даромадли марказий банклар бойлардан анча олдин ставкаларни оширишни бошладилар. Бу ўсиб бораётган инфляциянинг назоратдан чиқиб кетишининг олдини олиш, шунингдек, валюта курсининг беқарорлаштирувчи тушишини тўхтатиш имконини берди.

Мисол учун, 1990 йилларнинг бошида гиперинфляцияни бошдан кечирган, аммо сўнгги ўн йилликларда ўз марказий банкининг ваколати ва мустақиллигини мустаҳкамлашга ҳаракат қилган Бразилияни олайлик. Ўтган йилнинг бошида инфляция қайта кўтарилиб, реал пасайганлиги сабабли, марказий банк ставкаларни агрессив равишда ошириш орқали жавоб берди ва бу деярли 12% га умумий ўсишни таъминлади. Апрель ойида инфляция 12% дан 8% дан пастга тушди;

Бразилия валютаси эса дунёдаги энг самарали валюталардан бири эканлигини исботлади. Айни пайтда, Феднинг қатъийлаштириш дастуридан орқада қолган бой дунё марказий банклари, жумладан, Европа Марказий банки ва Япония банки, инфляциянинг энг юқори чўққисига кўтарилиши керак бўлган кескин валюта қулашига дуч келмоқда.

Ўқинг қизиқ: Ёшга доир пенсияларни муддатидан олдин қандай тайинланади?.

Кўпчилик буни валюта захираларининг ўсиши билан изоҳлайди. Яхши пайтларда улар доллар каби захира валюталарида кўрсатилган активларни сотиб олдилар. Бу сизга маҳаллий валюталарнинг мустаҳкамланиш тезлигини секинлаштириш ва хавфсиз активларни жамлаш имконини беради. 1998 йилда жаҳон валюта захиралари жаҳон ялпи ички маҳсулотининг 5% ни ташкил этди. 2020 йилга келиб бу кўрсаткич 15 фоизга ўсиб, 13 триллион долларга етди.

Хитойнинг 3 триллион доллардан ортиқ захиралари бунинг катта қисмини ташкил этсада, бошқа ривожланаётган мамлакатлар ҳукуматлари ҳам жуда катта маблағ тўплаган. Масалан, Ҳиндистоннинг захиралари 500 миллиард доллардан ошади, Бразилиянинг захиралари эса 300 миллиард доллардан ошади.

Бу захиралар инвесторларнинг таваккалчиликка иштаҳаси пасайганда валюта қадрсизланишини секинлаштириш учун ишлатилиши мумкин. Ҳиндистон бу йил рупийнинг мўътадил ва тартибли пасайишини таъминлаш учун 40 миллиард долларлик захираларни сотди. Бироқ, захиралар инқироз даврида энг қимматли ҳисобланади, чунки улар муҳим импортларни тўлаш ва қаттиқ валютадаги қарзларни тўлаш учун ишлатилиши мумкин. Муҳими, улар хорижий инвесторларни мажбуриятлар бажарилишига ишонтиришга ёрдам беради.

Янги ҳимоя даражаси

Шу билан бирга, ривожланаётган иқтисодлар ўзларининг асосий камчиликларидан қутулишга муваффақ бўлишди: ўз валютасида қарз олиш имконияти йўқлиги. Бир пайтлар ҳукуматларнинг бошқа валюталарда қарз олишдан бошқа иложи қолмаган. Бундай заифлик туфайли инвесторлар кайфиятининг пасайиши молиявий ҳалокатга олиб келиши мумкин.

Маҳаллий валютанинг қадрсизланиши хорижий валютадаги қарз юкини оширганлиги сабабли, иқтисодий заифлик ёки бозор асабийлиги капиталнинг қочишига, девальвациянинг кучайишига ва ҳукуматнинг кредит лаёқатига ишончнинг йўқолишига олиб келиши мумкин, бу эса кўпинча тартибсиз дефолт билан якунланади.

Ўқинг қизиқ: Япон иенаси 32 йил ичида рекорд даражада пасайди.

Бироқ, глобал молиявий инқироздан сўнг, бой дунёда облигацияларнинг даромадлилиги пасайиб, инвесторларни даромад олиш учун бошқа жойдан қидиришга мажбур қилди. Бу ривожланаётган бозорларда иқтисодий бошқарувни яхшилаш билан биргаликда мансабдор шахсларга кредитлардан маҳаллий валюта облигацияларига ўтиш имконини берди. 2000 йилларнинг ўрталарида Индонезия давлат қарзининг тахминан 46% ва Чили қарзининг 83% хорижий валютада бўлган. 2021 йилга келиб, бу кўрсаткичлар мос равишда 23% ва 32% гача камайди.

Барқарорлик таваккал қилишга тайёрликни ҳам ошириши мумкин. Ривожланаётган бозорларнинг кучли молиявий аҳволи уларнинг баъзиларига бир пайтлар ҳатто бой мамлакатлар учун ҳам ҳаддан ташқари кўп туюлган қарзларни олишга имкон берди. Ҳиндистон қарзи ялпи ички маҳсулотнинг 84% га ошган, Бразилиянинг қарзи эса 88% ни ташкил қилади. 

Тавсия этамиз






Тавсия этамиз

Ҳар доим хабардор бўлинг!

carzone.uz мобил иловаларини кўчириб олинг ва барча янгиликлар сиз билан