Тариқ Рамазон: Исломнинг ислоҳоти кечмоқда. Фақат сиз буни ҳар доим кўролмайсиз

Тариқ Рамазон: Исломнинг ислоҳоти кечмоқда. Фақат сиз буни ҳар доим кўролмайсиз

Исломнинг ислоҳоти кечмоқда. Фақат сиз буни ҳар доим кўролмайсиз.

Ислом ислоҳоти ҳақидаги бугунги суҳбатлар ноўриндир.

Биз Исломни насронийлик кўзойнаги орқали тушуна олмаймиз. Булар мутлақо ҳар хил ҳодисалардир.

Баъзилар, ҳаттоки, ИШИД пайдо бўлиши моҳиятан Исломнинг ислоҳоти ҳисобланади дейишмоқда. Худди Мартин Лютер каби улар радикал ва ўрнатилган диний тартибларни қабул қилмайди.

Аммо бу таққослаш тарихий ва теологик жиҳатдан ноаниқдир.

Лютер католик черковига радикал тарзда қарши чиқувчи яхши маълумотли олим эди.

Исломда черков йўқ, ИШИД етакчилари эса диний эътибор қозона олмади. Сунний ва шиадан тортиб барча мусулмонлар уларга ўзларининг норозилигини изҳор этиш ва қарши курашиш учун бирлашди. ИШИД Ислом муждасини ислоҳ қилмайди, уни ўзгартиради.

Бунинг ўрнига биз бугун Ислом билан нималар бўляпти, деб савол қўйишимиз керак.

Ислоҳотларнинг товушсиз жараёни кетмоқда. Мусулмон жамиятларида интеллектуал инқилоб бормоқда. Агар катта сарлавҳаларда бу ислоҳотлар аксини топмаётган бўлса, бу бўлмаяпти, дегани эмас.

Бутун дунё мусулмонлари арабча ва осиёча патриархиядан ҳам, ғарбча маданий империализмдан ҳам халос бўлишга интилмоқда. Бу ислоҳот чуқур тарихий жараён бўлиб, якунига етиши учун вақт керак. У либерал қадриятларнинг ғарбча тушунилишига олиб келмаслиги мумкин.

Ислом ўз анъаналари доирасида ўзини ислоҳ қилади.

Ғарб – либерал, Ислом – радикал ва улар ўзаро қарама-қарши, деб ўйлаш жуда юзаки ва хатарлидир.

Биз барчамиз адолат, эрк, тенглик, инсоний қадр-қиммат қадриятларини ажратамиз. Биз қуришимиз керак бўлган учинчи йўл бор. Шунинг учун бирга ҳаракат қилишимиз лозим.

Биз биргаликда ижтимоий адолатсизликка, ирқчиликка, гендер тенгсизликка қарши туришимиз ҳамда муҳожирлар ва қочоқларга тўғри муносабатда бўлишимиз керак.

Бунга эришиш учун Ғарб такаббурлигини камайтириши, мусулмонлар эса очиқроқ бўлиши лозим.

Маълумот ўрнида: Тариқ Рамазон замонанинг машҳур мусулмон олими. Европада яшаб, француз тилида маъруза қилади. Мисрдаги “Мусулмон биродарлар” асосчиси Ҳасан ал-Баннанинг набираси.

Тариқ Рамазон умматнинг ўз қобиғига ўралашиб қолмаслиги, ғарб маданиятига яқинлашиши тарафдори, ғарб ва мусулмон дунёсига ажратилишига қарши.

“Тайм” журнали талқинида XXI асрнинг юз нафар нуфузли новаторидан бири.

Ш. Исломов таржимаси