Валюта курси: Ўз.Р.Марказий банки
USD
АҚШ доллари
EUR
Eвро
RUB
Россия рубли
Sayt test rejimida ishlayapti!!!

Сўнгги янгиликлар






Товар бозори тарихдаги энг катта ўзгаришлардан бирини бошдан кечирмоқда
24.12.2022 13:14,  
5

Товар бозори тарихдаги энг катта ўзгаришлардан бирини бошдан кечирди. Бу сафар нархларнинг кескин ўзгариши инвесторларни бозордан чиқиб кетишга ундади, натижада йил бошидан декабрь ойи ўрталаригача 129 миллиард доллар чиқиб кетди. JPMorgan Chase&Co маълумотларига кўра, бу рекорд қийматдир.

Жорий йилнинг бошида дунё пандемия инқирозидан чиқиб, инвесторлар инфляциядан ҳимояланишга ҳаракат қилар экан, нефтдан тортиб саноат металларигача бўлган барча нарсага талаб ошди. Аммо Россия ва Украина ўртасидаги ҳарбий можаро ва глобал таназзулдан қўрқиш товар бозорини хавфли казинога айлантирди. Ушбу активлар жуда заиф ва об-ҳаво шароити ва техноген офатлар таъсирига дучор бўлади.

Ўзгарувчанлик қанчалик кўп бўлса, шунча кўп пул бозорни тарк этади ва унда қолиш қанчалик хавфли бўлади. Ҳисоб-китоб палаталари дефолтлардан ҳимоя қилиш учун гаров талабларини оширмоқда ва фоиз ставкаларининг кўтарилиши қарз олиш харажатларини ошириб, савдони қимматроқ қилади.

Ликвидликнинг етишмаслиги аллақачон чўзилган таъминот занжирларини бузиш, инфляцияни рағбатлантириш ва банкротлик ва миллийлаштиришни келтириб чиқариши билан таҳдид қилади.

Европада бу жараёнлар аллақачон бошланган: Германия, Франция ва Буюк Британия нархларнинг кескин ўсишидан омон қолмаган коммунал хизматларни миллийлаштиришга мажбур бўлди. Голландиядаги озиқ-овқат ишлаб чиқарувчилари ўз бизнесларини тарк этишларидан қўрқишади. АҚШда тартибга солувчилар бу воқеада чайқовчиларнинг роли қандай эканлигини аниқлаш учун тергов ўтказишга чақиришди.

"Макро прогнозлар бизнес ва инвесторлар учун энг катта муаммо ҳисобланади. Нархлар ошгани сайин, ўсиб бораётган тендер харажатларини қоплаш учун товар рентабеллиги ҳам кўтарилиши керак", деди JPMorgan товар стратеги Трейси Аллен. 

Товарлар митингдан кейин зарба

АҚШда хом нефть учун фаол фьючерс шартномалари сони 2014 йилдаги энг паст даражага тушди. Бирламчи Европа табиий газ бозори капитал динамикаси бўйича статистик маълумотларни сақламайди. Бироқ, JPMorgan маълумотларига кўра, у нархларнинг энг кескин ўзгаришини бошдан кечирди ва очиқ қизиқиш сўнгги тўрт йил ичида энг паст даражага тушди. Чикагодаги буғдой фьючерсларига очиқ қизиқиш 2008 йилдаги глобал молиявий инқироздан бери энг паст даражага тушди, Лондонда никель фьючерслари ликвидлиги деярли 8 йил ичида энг паст даражага тушди.

Пасайиш шунингдек, клиринг палаталари рискларни чеклаш учун тарихий юқори даражаларга қадар гаровга қўйиладиган талабларни оширганлиги билан боғлиқ. АҚШнинг бир ойлик нефть фьючерслари бўйича маржалар бу йил 12 000 долларгача кўтарилди, бу 2020 йилдаги нефть манфий бўлган экстремал билан солиштириш мумкин. Октябрь ойининг охирида у 7500 доллар атрофида белгиланди, бу ўтган йилга нисбатан деярли 50% га юқори. Брент маркали нефть учун маржалар ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 60 фоизга юқори. Европа газ фьючерслари бўйича маржалар ўзининг энг юқори чўққисидан тушиб кетди, аммо ўтган йилги даражадан икки баравар кўп.

Шимолий Америкадаги фьючерслар ва опционлар брокери Marex Group бўлими раҳбари Рам Виттал Чикагодаги товар биржаси компания мижозлари позицияларини қоплаш учун қарийб 1 миллиард доллар гаров талаб қилган вақтни эслайди. Аммо бозор шунчалик кескин ўзгардики, беш соат ичида биржа Marex Group'га 100 миллион доллар ўтказди, чунки энди гаров талаб қилинмайди.

Ушбу ўзгарувчанлик бозор иштирокчиларининг бизнес юритиш усулларини ўзгартиради. Аксарият трейдерлар энди бозорнинг нотўғри томонида бўлиш хавфи ортиб бораётганлиги сабабли анча кичикроқ позицияларни очишади. Бундан ташқари, баъзи трейдерлар фьючерсдан опционларга ўтдилар, чунки улар пастроқ маржага эга. Жорий йилнинг бошида маржалар энг юқори чўққисига чиққанида, баъзи нефть опционларига очиқ қизиқиш олти йиллик энг юқори даражага кўтарилди ва умумий опционлар бозоридаги фаоллик фьючерс бозоридаги фаолликдан ошиб кетди.

Юқори маржа ва юқори фоиз ставкалари компанияларга товар нархлари ўзгаришидан ҳимоя қилишни қимматроқ қилади ва АҚШ нефть ишлаб чиқарувчиси Hess Corp юқори харажатлар туфайли бу йил лавозимларни очишни кечиктириши мумкинлигини айтди.

Standard Chartered Plc томонидан ноябрь ойидаги тадқиқот эслатмасига кўра, сланетснинг энг йирик хеджерлари орасида нефть қазиб олишнинг атиги 16 фоизи кейинги йил учун нархлар ўзгаришидан суғурталанган, бу кўрсаткич 2021 йилда 39 фоиз ва 2017 йилда 81 фоизни ташкил этган. 

Агар компаниялар битимларни таъминлаш учун пулга эга бўлсалар ҳам, ликвидликнинг етишмаслиги бозорда келгуси ойларда кўплаб битимлар тузиш учун етарли ўйинчилар йўқлигини англатади.

Энг йирик мустақил товар трейдерларидан бири бўлган Trafigura Group бу йил хавф остидаги қийматни кескин оширди, бу компания одатдаги савдо кунида қанча йўқотиши мумкинлигини кўрсатади. 

Март ойигача бўлган олти ой ичида бу кўрсаткич ўртача 244 миллион долларни ташкил этди, бу ўтган йилги ўртача кўрсаткичдан беш баравар кўп. 2022 йилнинг иккинчи чорагида Goldman Sachs’нинг товар хавфининг қиймати ҳам 63 миллион долларга кўтарилди, бу камида 2001 йилдан бери энг юқори кўрсаткич ва нефть нархи пасайган пандемия чўққисидан икки баравар кўп. 

Банклар ва бошқа компаниялар бозор ҳаракатларини башорат қилиш учун фойдаланадиган моделлар ҳаддан ташқари ўзгарувчанлик шароитида камроқ аниқ бўлиб бормоқда, деди Goldman тадқиқотида.

"Ҳозирда жойлашишни аниқлаш ва таваккалчилик тарихдан кўра осонроқ қабул қилинади", деди Жорж Култраро Bank of America товарлар бўлими раҳбари.

Нефтнинг очиқ фоизлари ўзгарувчанлик шароитида пасаяди Нью-Йорк брокери сентябрь ойида асосий савдо ойнасида Brent нефть спредини сотиб олишга уринганида, соатлик нархлар шу қадар ўзгардики, харид нархи ва битим якунланган нарх ўртасидаги фарқ баррель учун 20 центдан ошди - ёки бутун битим учун 100 000 доллардан ортиқ. 

Тавсия этамиз






Тавсия этамиз

Ҳар доим хабардор бўлинг!

carzone.uz мобил иловаларини кўчириб олинг ва барча янгиликлар сиз билан