AQSh hukumati Google kompaniyasini monopol mavqeini noqonuniy suiiste’mol qilganlikda ayblab, sudga murojaat qildi 

AQSh hukumati Google kompaniyasini monopol mavqeini noqonuniy suiiste’mol qilganlikda ayblab, sudga murojaat qildi 

Foto: The New York Times

AQSh Adliya vazirligi va 11 shtati rasmiylari Google texnogiganti ustidan sudga da’vo bilan murojaat qildi. Bu haqda Adliya vaziri o‘rinbosari Jeff Rozen jurnalistlarga ma’lum qildi. Ular Google kompaniyasini qidiruv bozorida noqonuniy monopoliyani yaratishda va qidiruv xizmatlarida reklama berishda ayblashdi. Sud da’vogarlari Google’ga nisbatan qo‘llanilishini talab qiladigan potensial sanksiyalarni ko‘rsatmaydi, ammo Adliya vazirligining texnologiya sohasi bo‘yicha katta maslahatchisi Rayan Shorz hech qanday variantni istisno qilmasligini, eng dahshatli oqibatlarga ishora qilganini aytdi - masalan, kompaniyaning bo‘linishi. Ushbu parametrga advokatlar ham ruxsat berishadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Google raqobatga zarar yetkazadigan barcha ishlardan voz kechishi kerak.

The Wall Street Journal sud da’vosini Qo‘shma Shtatlardagi 20 yil ichidagi eng yirik monopoliyaga qarshi ish deb atadi. Vazir o‘rinbosari Rozen ushbu ishni ikkita tarixiy antimonopol ish bilan taqqosladi - 1974 yilda AT&T telefon kompaniyasiga qarshi ish va natijada kompaniyaning to‘qqizta mintaqaviy operatorlarga bo‘linishi hamda 1998 yilda Microsoft’ga qarshi olib borilgan ish, shundan so‘ng Bill Geytsning kompaniyasi xuddi shunday bo‘linishdan qochdi.

Sud da’volariga ko‘ra, Google eksklyuziv huquqlar to‘g‘risidagi shartnomalar orqali qidiruv va reklama sohasida bozor monopoliyasini izlamoqda. Masalan, kompaniya uskunalarni ishlab chiqaruvchilar bilan Google qidiruvini qurilmalariga oldindan o‘rnatishni talab qilib, shartnomalar tuzdi. Shu bilan birga, ko‘pincha Google xizmatlarini smartfon yoki kompyuterdan o‘chirib tashlashning iloji yo’q edi. Xususan, sud da’volari Google va Apple o‘rtasidagi hamkorlikka tegishli bo‘lib, bu Google qidiruv tizimini deyarli Safari brauzerida o‘rnatilgan yagona qidiruv tizimiga aylantirdi.

Ishda yana qayd etilishicha, Google eksklyuziv huquqlar orqali Qo‘shma Shtatlardagi barcha qidiruvlarning taxminan 90 foizini nazorat qiladi. Va reklama beruvchilardan kompaniya yiliga 40 milliard dollar oladi.

Google’ga qarshi monopoliyaga qarshi sud ishlari kamdan-kam uchraydi va ahamiyatli, deydi Rozen. Unga ko‘ra, agar hozirda texnologiya gigantining oldi olinmasa, u holda bozor hech qachon "navbatdagi Google" ko‘rinmasligi mumkin, chunki hozirgi monopolist raqiblarning rivojlanishiga yo‘l qo‘ymaydi.